EP.120 Vitamin B1 - Thiamine - ไทอามีน

 

ไทอามีน หรือ ไทอามิน ( thiamine, thiamin) หรือ วิตามินบี1 ( vitamin B₁) เป็นวิตามินที่ร่างกายไม่สามารถสร้างขึ้นเองได้ ต้องรับประทานอาหารหรืออาหารเสริม เป็นวิตามินที่ละลายในน้ำได้ มีคุณสมบัติพิเศษคือไม่มีพิษตกค้าง ถ้ามีมากเกินไป ร่างกายจะขับออกมาทันที

• ร่างกายไม่สามารถสร้างขึ้นเอง ต้องได้รับจากการรับประทานเท่านั้น และต้องรับประทานเป็นประจำ เพราะร่างกายสามารถสะสมไว้ในจำนวนจำกัด
• ขาดวิตามินบี 1 ไม่ได้ทำให้มีอาการเหน็บชา เท่านั้น แต่มีผลกับระบบประสาทและการทำงานของหัวใจ ส่งผลให้เกิดโรคหัวใจได้ 
• อาหารที่ทำลายวิตามิน เช่น ปลาร้า หมาก พลู ชา หอยแมลงภู่ หอยกาบ เพื่อการป้องกันตัวเองให้ห่างไกลจากภาวะขาดวิตามินบี 1
• มีผลต่อระบบประสาท หัวใจ หลอดเลือด และระบบทางเดินอาหาร 

ประโยชน์

• จำเป็นต่อการทำงานของสมอง ระบบประสาท ระบบย่อย หัวใจและกล้ามเนื้อ
• ช่วยให้เจริญอาหารและช่วยในการเจริญเติบโตของร่างกาย
• ช่วยแก้อาการเมาคลื่นและเมาอากาศ
• ช่วยเพิ่มภูมิชีวิตและรักษางูสวัดให้หายเร็วขึ้น

อาการที่เกิดขึ้น เมื่อเกิดภาวะ ขาดวิตามินบี 1

• อ่อนเพลีย ขาดมีสมาธิ ความจำไม่ดี หงุดหงิดง่าย
• เจ็บหน้าอก นอนไม่หลับ ท้องผูก อืด เบื่ออาหาร ชาตามปลายเท้าสองข้าง
• ปวดกล้ามเนื้อ ลุกไม่ขึ้น หากอาการรุนแรงอาจเป็นตะคริว ซึ่งมักเกิดในเวลากลางคืน
• มีอาการเหน็บชาตามปลายมือและปลายเท้า ทำให้รู้สึกเจ็บแปล๊บ
• เหนื่อยง่ายกว่าปกติ แขนขาอ่อนแรง ปัสสาวะลดลง ปวดตามน่อง อารมณ์แปรปรวน
• น้ำหนักลด
• เท้าบวม นอนราบไม่ได้ ผิวร้อน ใจสั่น ชีพจรเต้นเร็วผิดจังหวะ

การขาดวิตามินบี 1 ในระยะแรก อาจทำให้หัวใจเต้นช้าลง หากปล่อยไว้เป็นระยะเวลานานโดยไม่ได้รับการรักษาอาจเสี่ยงทำให้หัวใจล้มเหลว และเสียชีวิตในที่สุด

การป้องกันตัวเองให้ห่างไกลจากภาวะ ขาดวิตามินบี 1

• เลือกทานอาหารให้ครบตามหลักโภชนาการ  ซึ่งถ้าเป็นวิตามินบี 1 จะพบได้มากในข้าวซ้อมมือ  ไข่แดง เนื้อสัตว์ นม ถั่ว โยเกิร์ต น้ำส้ม น้ำมะเขือเทศ และธัญพืชเปลือกบาง
• หลีกเลี่ยงอาหารที่ทำลายวิตามิน เช่น ปลาร้า หมาก พลู ชา หอยแมลงภู่ หอยกาบ
• ไม่รับประทานกุ้งดิบ เนื้อสัตว์ดิบ และปลาน้ำจืดบางชนิด เพราะมีเอนไซม์ Thiaminase ที่ลดการดูดซึม Thiamine

แหล่งอาหารที่มีวิตามินบี 1 

ได้แก่ ธัญพืช เช่น ข้าวโดยพบในส่วนเยื่อ ของเปลือก หุ้ม เมล็ด ดังนั้นข้าวที่ไม่ผ่านกระบวนการขัดสี เช่น 

ข้าวกล้อง ข้าวซ้อมมือ จะพบวิตามินบี1 ได้มากกว่า ข้าวขาว นอกจากนี้ ยังพบใน เนื้อสัตว์ เนื้อหมู นม ยีสต์ โยเกิร์ต ถั่ว  ไข่แดง  น้ำส้ม น้ำมะเขือเทศ และธัญพืชเปลือกบาง เป็นต้น